راهنمای آماده‌سازی و اتصال سمعک به جعبه تست 

سمعک‌ها ابزارهای پیچیده‌ای هستند که به‌صورت دقیق طراحی شده‌اند تا صدا را برای افراد دارای کم‌شنوایی تقویت کرده و کیفیت زندگی آن‌ها را بهبود بخشند. برای اینکه این تجهیزات به درستی کار کنند، لازم است پس از ساخت یا در طی دوره استفاده، عملکرد آن‌ها مورد بررسی فنی دقیق قرار گیرد. یکی از ابزارهای کلیدی برای این ارزیابی، جعبه تست سمعک (Hearing Aid Test Box) است.

برای اینکه نتایج تست دقیق و قابل استناد باشد، آماده‌سازی مناسب سمعک، اتصال دقیق آن به کوپلرهای مربوطه و رعایت اصول فنی در کالیبراسیون تجهیزات، الزامی است. این مقاله به‌طور جامع به شرح نحوه‌ی اتصال انواع مختلف سمعک‌ها به جعبه تست و اصولی که باید برای انجام آزمون رعایت شود، می‌پردازد.

 

اهمیت آماده‌سازی صحیح سمعک در جعبه تست

پیش از شروع آزمون‌ها، باید مطمئن شویم که تجهیزات به درستی کالیبره شده‌اند و سمعک‌ها به شیوه‌ای دقیق به کوپلرهای مرتبط متصل شده‌اند. کوچک‌ترین اشتباه در اتصال، حتی چند میلی‌متر انحراف، می‌تواند باعث ایجاد خطا در اندازه‌گیری فشار صوتی شود و داده‌های نادرستی ارائه دهد.

به همین دلیل، استفاده از روش‌های استاندارد برای جای‌گذاری سمعک، به‌کارگیری ابزارهای مناسب مانند کوپلرهای HA-1 و HA-2، و رعایت اصول دقیق تنظیمات، از ضروریات اولیه در هر تست فنی سمعک است.

 

اتصال سمعک‌های پشت‌گوشی (BTE) به کوپلر HA-2

سمعک‌های پشت‌گوشی (BTE) به دلیل محل قرارگیری میکروفون و گیرنده در بدنه دستگاه، نیاز به استفاده از کوپلر HA-2 دارند. کوپلر HA-2 با لوله مخصوص (tubing) طراحی شده است تا مسیر صوتی مشابه آن‌چه در گوش طبیعی رخ می‌دهد را شبیه‌سازی کند.

مراحل اتصال:

اتصال کوپلر HA-2 به میکروفون کوپلر سمت چپ جعبه تست.

قرار دادن لوله‌ی گوشواره در انتهای کوپلر.

قرارگیری میکروفون سمعک دقیقاً روبه‌روی میکروفون مرجع سمت چپ.

جای‌گذاری سمعک روی فوم مخصوص جعبه تست، دقیقاً در محل علامت [+].

تنظیم فاصله‌ی میکروفون مرجع تا میکروفون سمعک در حدود ۲ میلی‌متر.

این چینش کمک می‌کند تا صدا بدون بازتاب یا نشت وارد میکروفون کوپلر شود و تحلیل دقیق‌تری از خروجی صوتی سمعک انجام گیرد.

 

اتصال سمعک‌های گیرنده در گوش (RITE / RIC) به کوپلر HA-1

سمعک‌های RIC یا RITE که گیرنده در انتهای سیم قرار دارد و داخل مجرای گوش بیمار قرار می‌گیرد، از طراحی متفاوتی برخوردارند و باید با استفاده از آداپتور مخصوص TRIC به کوپلر HA-1 متصل شوند.

مراحل اتصال:

نصب آداپتور TRIC بر روی کوپلر آبی‌رنگ HA-1.

اتصال کوپلر HA-1 به میکروفون کوپلر سمت چپ.

جداسازی گنبد یا محافظ انتهایی گیرنده.

قرار دادن انتهای گیرنده در آداپتور TRIC به صورتی که صدا مستقیماً به کوپلر وارد شود.

جای‌گذاری صحیح بدنه‌ی سمعک روی فوم و تنظیم دقیق موقعیت میکروفون مقابل میکروفون مرجع.

حفظ فاصله استاندارد ۲ میلی‌متر بین دو میکروفون.

این روش از دقت بالایی برخوردار است و برای سمعک‌هایی با طراحی پیشرفته RIC ضروری محسوب می‌شود.

 

اتصال سمعک‌های داخل‌گوشی (ITE، ITC، CIC، IIC) به کوپلر HA-1

این گروه از سمعک‌ها که درون کانال گوش یا داخل صدفه گوش قرار می‌گیرند، به دلیل طراحی کاملاً سفارشی خود، نیاز به اتصال دستی به کوپلر HA-1 دارند.

مراحل اتصال:

اتصال کوپلر HA-1 به میکروفون کوپلر سمت چپ.

آماده‌سازی بتونه (پوتی) نرم برای ایجاد اتصال کامل و بدون نشتی صوتی.

قرار دادن بتونه در اطراف کانال خروجی سمعک به‌گونه‌ای که راه خروج صدا مسدود نشود.

اتصال دستی سمعک به کوپلر HA-1 با استفاده از بتونه و تراز دقیق خروجی سمعک با سوراخ کوپلر.

در صورت وجود دریچه‌های باز (Vent)، آن‌ها را با بتونه مسدود کنید.

تنظیم دقیق فاصله‌ی میکروفون مرجع تا میکروفون سمعک (۲ میلی‌متر).

هرگونه بی‌دقتی در این مرحله می‌تواند باعث ورود صدا به‌صورت غیرمستقیم و ایجاد نتایج اشتباه شود. استفاده درست از بتونه و دقت در تنظیم موقعیت اهمیت زیادی دارد.

 

نکات تکمیلی برای افزایش دقت در آزمون‌ها

دستیابی به داده‌های قابل اعتماد و تکرارپذیر در آزمون‌های فنی سمعک، به رعایت جزئیات دقیق در آماده‌سازی، اتصال و اجرای تست بستگی دارد. حتی کوچک‌ترین خطا مانند لغزش سمعک، نشت صدا یا کالیبراسیون نادرست می‌تواند نتایج را به شدت تحت تأثیر قرار دهد و تحلیل عملکرد سمعک را نادرست کند. این نکات تکمیلی بر اساس استانداردهای بین‌المللی (مانند ANSI S3.22 و IEC 60118) و تجربیات عملی شنوایی‌شناسان حرفه‌ای تهیه شده‌اند تا دقت آزمون‌ها را حداکثر کنند. رعایت این نکات نه تنها کیفیت خدمات را بالا می‌برد، بلکه رضایت بیمار و طول عمر سمعک را افزایش می‌دهد.

۱. سمعک را با دقت در جای خود فیکس کرده و از لغزش یا حرکت آن جلوگیری کنید حرکت سمعک طی آزمون، تغییرات ناگهانی در فشار صوتی ایجاد می‌کند و نتایج ناپایدار می‌شود.

چرا مهم است؟ فاصله میکروفون سمعک از میکروفون مرجع باید ثابت بماند حتی ۱ میلی‌متر جابه‌جایی خطای قابل توجهی ایجاد می‌کند.

نکته عملی: از فوم یا پایه مخصوص جعبه تست استفاده کنید و سمعک را با نوار یا گیره نرم فیکس کنید. برای سمعک‌های داخل‌گوشی، بتونه را به اندازه کافی محکم کنید اما نه بیش از حد که سمعک تغییر شکل دهد.

نکته پیشرفته: قبل از شروع، سمعک را چند ثانیه تکان دهید تا مطمئن شوید ثابت است در مدل‌های پارس تک با طراحی ارگونومیک، فیکس کردن آسان‌تر است.

۲. از محکم بودن اتصال لوله‌ها و آداپتورها اطمینان حاصل کنید نشت صدا از اتصالات، فشار صوتی را کم نشان می‌دهد و خروجی سمعک را نادرست ارزیابی می‌کند.

چرا مهم است؟ در سمعک‌های BTE یا RIC، لوله یا آداپتور اگر شل باشد، صدا از مسیر خارج می‌شود و gain واقعی اندازه‌گیری نمی‌شود.

نکته عملی: لوله‌ها را کامل فشار دهید، آداپتور TRIC را محکم ببندید و با انگشت چک کنید هیچ صدایی نباید از کنار خارج شود.

نکته پیشرفته: برای سمعک‌های پارس تک، از لوله‌های استاندارد شرکت استفاده کنید اتصال دقیق‌تر و نشت کمتر.

۳. قبل از شروع تست، کالیبراسیون میکروفون‌ها و کوپلرها را انجام دهید کالیبراسیون نادرست، پایه همه خطاها است.

چرا مهم است؟ میکروفون مرجع و کوپلر باید با استاندارد (مانند ۱ kHz، ۶۰ dB SPL) کالیبره شوند تا نتایج repeatable باشند.

نکته عملی: هر روز یا قبل از هر جلسه، کالیبراسیون انجام دهید نرم‌افزار جعبه تست راهنما دارد. اگر دستگاه قدیمی است، سالی یک بار توسط شرکت کالیبره شود.

نکته پیشرفته: برای سمعک‌های دیجیتال پارس تک، کالیبراسیون با استاندارد IEC دقیق‌تر نتایج می‌دهد.

۴. سطح صدا را با توجه به نوع آزمون (ANSI، IEC و غیره) تنظیم کرده و از یکنواختی آن مطمئن شوید سطح صدا باید ثابت و مطابق استاندارد باشد.

چرا مهم است؟ تغییرات سطح صدا، OSPL90 یا gain را نادرست نشان می‌دهد.

نکته عملی: برای ANSI از ۶۰ dB SPL، برای IEC از ۶۵ dB استفاده کنید بلندگو را چک کنید تا یکنواخت باشد.

نکته پیشرفته: در محیط پرنویز، جعبه تست را در اتاق آکوستیک قرار دهید.

۵. در صورت مشاهده نتایج غیرمعمول، مجدداً دستگاه را کالیبره کرده یا جای‌گذاری سمعک را بررسی کنید نتایج عجیب اغلب از خطای انسانی یا فنی است.

چرا مهم است؟ نادیده گرفتن، تنظیم غلط سمعک برای بیمار را باعث می‌شود.

نکته عملی: اگر gain پایین یا OSPL بالا بود، اتصال، باتری یا جای‌گذاری را چک کنید ۸۰ درصد مشکلات از این‌هاست.

نکته پیشرفته: برای سمعک‌های پارس تک، نرم‌افزار اختصاصی شرکت خطاها را سریع نشان می‌دهد.

۶. بتونه نباید مسیر صدا را ببندد یا جلوی عملکرد طبیعی سمعک را بگیرد در سمعک‌های داخل‌گوشی، بتونه برای اتصال بدون نشت ضروری است.

چرا مهم است؟ بتونه زیاد مسیر خروجی صدا را مسدود می‌کند و خروجی را کم نشان می‌دهد.

نکته عملی: بتونه نرم استفاده کنید، فقط اطراف (نه داخل) کانال خروجی Vent را اگر لازم مسدود کنید اما feedback را چک کنید.

نکته پیشرفته: بتونه را به اندازه سوراخ کوپلر شکل دهید دقت میلی‌متری.

نکات تکمیلی اضافی برای دقت حداکثری

باتری تازه: باتری ضعیف خروجی را کم می‌کند همیشه باتری نو بگذارید.

دمای اتاق: ۲۰-۲۵ درجه دما روی عملکرد سمعک تأثیر دارد.

تمیز بودن سمعک: گرد و غبار یا جرم، نتایج را تغییر می‌دهد.

ثبت دقیق: مدل سمعک، تاریخ و شرایط را یادداشت کنید.

با رعایت این نکات، آزمون‌های سمعک دقیق، قابل اعتماد و حرفه‌ای می‌شوند بیماران رضایت بیشتری دارند.

 

جدول: روش اتصال انواع سمعک به جعبه تست